Ana Sayfa Ekonomi Neden Bütün Dünya Dolar Kullanıyor? | Dolar Neden Yükseliyor?

Neden Bütün Dünya Dolar Kullanıyor? | Dolar Neden Yükseliyor?

460
0

Ülkeler arasında yapılan alışverişin yüzde 80’den fazlası dolar ile gerçekleşiyor Bu yüzden dolar kullanmasak da dolar arttığı zaman ekonomik olarak etkileniyoruz.

Peki dolar neden yükseliyor ve doları bu kadar değerli yapan şey Ne?

Bu sorunun cevabını bulmak için İkinci Dünya Savaşı’na kadar gitmek gerekiyor. II Dünya Savaşı sırasında Avrupa ülkeleri Savaş harcamalarını karşılayabilmek için bol miktarda para bastılar bu durum paralarının değerini hızlı şekilde kaybetmesine neden oldu. Üstüne savaşın getirdiği koşullarda eklenince Avrupa ekonomileri çökme noktasına geldi bu duruma çözüm bulmak için 1944 yılında ABD’de Bretton Woods adlı kasabada 44 ülkenin katılımı ile bir konferans gerçekleşti. Bu konferansın amacı İkinci Dünya Savaşı’ndan etkilenen ekonomileri düzeltmek ve dünya ticaretini canlandırmaktı.

Konferans sonunda altının karşılığı olan tek para birimi dolar olarak belirlendi. Dolar en değerli yatırım aracı olan altınla eşdeğer hale gelmişti. Yani ABD elinde ne kadar altın varsa o kadar dolar basabilecekti, diğer ülkelerde ellerinde bulunan doları ABD’ye verip karşılığında altın alacaklardı.

Böylece ABD dahil tüm ülkeler ne kadar altınları varsa o kadar paraya sahip olabileceklerdi. Hiçbir ülke istediği kadar para basamayacağı için ekonomilerde ani dalgalanmaların önüne geçilmesi amaçlanmıştı. Ayrıca dolar dünya ticaretinde geçerliliği olan tek para birimi seçildi.

Bunun için dolar seçilmişti çünkü ekonomisi İkinci Dünya Savaşı’nda çöküşe geçmeyen tek ülke Amerika idi. Ayrıca İkinci Dünya Savaşı’nda diğer ülkelere çok miktarda silah satmıştı ve ücretlerini altın olarak almıştı Bu yüzden dünyadaki altının 4’te 3’ünü elinde bulunduruyordu.

İkinci Dünya Savaşı diğer büyük ülkelerin zayıflatmıştı ve ABD dünyada gün geçtikçe daha çok sözügeçer hale geliyordu. Bu yüzden diğer ülkeler rezerv para birimi olarak doları kabul etmek zorunda kaldılar. Dolar artık karşılığında altın satınalınabilen tek para birimiydi .Bir ons yani 28 gram altının değeri 35 dolar olarak belirlendi. ABD elindeki her 28 gram altın karşılığında 35 dolar basabilecekti. ülkeler artık İstedikleri kadar para basamıyorlardı bu yüzden para sıkıntısı yaşayan ülkeleri borç vermek için Uluslararası Para Fonu yani IMF kuruldu bu sistem yaklaşık 25 yıl kadar devam etti ancak 60’lı yılların sonuna doğru ABD ekonomisi Vietnam Savaşı’na Yapılan harcamalar yüzünden zorlanmaya başladı.

ABD’ye Harcamak için daha fazla dolar gerekiyordu ama bu doları karşılayacak kadar altın yoktu. Diğer taraftan Avrupa ekonomileri de büyük ölçüde güçlenmişti. Avrupa bankalarında yüklü miktarda dolar rezervi birikmişti ancak Amerika’nın elinde bu doların karşılığı kadar altın yoktu.

Avrupa ülkeleri ABD nin elindeki altın miktarından daha fazla dolar bastığını farkettiler ve bu durum hiç hoşlarına gitmedi bu yüzden ellerindeki doları ABD’ye Geri verip karşılığında altın almak istediler ancak Amerika bu dolarların karşılığı olan altını geri ödeyemedi . ABD Başkanı Richard Nixon 1971 yılında doların altına çevrilebilen para birimi olmasını durdurduğunu açıkladı ve böylece sistem sona ermiş oldu.

Peki bu anlaşma 1971’de bittiyse dolar neden hala bu kadar güçlü bir para birimi ?

Anlaşma sona erdiği için artık dolar altına dönüşebilen bir para birimi olma özelliğini kaybetmiştir, bu durum doların değer kaybetmesine Hatta önemsiz hale gelmesine neden olabilirdi ancak ABD buna engel olmak için akıllıca bir hamle yaptı. Artık doların karşılığı altın olmadığına göre en az altın kadar değerli başka bir şey olmalıydı ve altın kadar değerli tek bir şey vardı Petrol.

Amerika dünyanın en büyük petrol ihracatçısı olan Suudi Arabistan’da bir anlaşma yaptı anlaşmaya göre ABD Suudi petrollerini koruyacaktı , suudilerde petrollerini sadece dolarla satacaklardı. İki tarafında karına olan bu sistem petro-dolar sistemi olarak adlandırıldı artık doları değerli yapan şey altın değil Petroldü.

Ülkeler hızla gelişiyordu ve Petrol altından bile daha değerli hale gelmişti Petrolde sadece dolar ile alınabildiği için dolar en az eskisi kadar güçlüydü ayrıca anlaşmaya göre suudiler Petrol gelirinin bir kısmını ABD’ye veriyorlardı Böylece tüm dünya Amerika dan dolar alıp bu dolarla Petrol satın alıyordu ve dolarlar yine ABD’ye geri dönüyordu Petrol alınabilen tek para birimi olması insanların ve ülkelerin doları değerli görmelerini sağladı. Bu yüzden dolar her zaman güvenli bir yatırım aracı olarak görüldü insanlar kriz ve belirsizlik gibi durumlarda paralarını güvenli para biriminde tutmak isterler. Bu yüzden kriz durumlarında doların değeri korunur ya da artar.

Örneğin koronavirüs salgını nedeniyle Diğer para birimleri değer kaybederken dolar Ortalama 100 de 4 değer kazandı ancak özellikle 2008 krizinden sonra bazı ülkeler doların egemenliğine karşı çıkmaya başladılar Euro Japon yeni sterlin gibi para birimleri dolar karşısında güçlenmeye başladı Ayrıca kimsenin kontrolünde olmayan Bitcoin gibi dijital paraların doların yerine alabileceği konuşuluyor.

Abone Ol
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
Tüm Yorumları Gör